അങ്ങനെ എത്രയോ തലമുറകളിലെ വിശ്വാസികൾ ദൈവം കൽപിച്ച നിയമങ്ങളെല്ലാം അക്ഷരം  പ്രതി പാലിച്ചു് ഒരച്ചിലുണ്ടാക്കിയ പാവകളെപ്പോലെ അടങ്ങിയൊതുങ്ങി ഇതാണു്  ജീവിതം എന്നുകരുതി ജീർണ്ണിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോഴാണു് കഷ്ടകാലത്തിനു് ഏതാനും  നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു് മുൻപു് ചില 'അധികപ്രസംഗികൾ' സൂര്യനല്ല, സൂര്യനെ ചുറ്റി  ഭൂമിയാണു് ചലിക്കുന്നതെന്നു് കണ്ടെത്തിയതു്. അതോടെ സൂര്യനെ  പിടിച്ചുനിർത്തലും, പടിഞ്ഞാറു് ഉദിപ്പിക്കലുമൊക്കെ വിറ്റു്  കാശാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നവർക്കു് നിൽക്കക്കള്ളിയില്ലാതായി. മുഖം  രക്ഷപെടുത്തണമെങ്കിൽ ഒന്നുകിൽ നിലപാടു് തെറ്റായിരുന്നു എന്നു്  അംഗീകരിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പുതിയ വ്യാഖ്യാനം കണ്ടെത്തണം! സാമാന്യം  വെളിവുള്ളവർ ആദ്യത്തെ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു്, അതൊക്കെ വളർച്ചയെത്താത്ത  മനുഷ്യബുദ്ധിയുടെ തെറ്റായ ഭാവനാസൃഷ്ടികളാണെന്നു് അംഗീകരിച്ചു.  വെളിവില്ലെങ്കിലും അതീവബുദ്ധിമാന്മാരായ മറ്റുചിലർ മണ്ടത്തരം എന്നു് ഏതു്  പൊട്ടനും തിരിയുന്ന കാര്യങ്ങൾ പ്രതീകാത്മകവും, മണ്ടത്തരമല്ല എന്നു്  കഷ്ടിച്ചു് സ്ഥാപിച്ചെടുക്കാവുന്നവ ഒരു പൊടിക്കുപോലും പ്രതീകാത്മകമല്ലാതെ  പറഞ്ഞതാണെന്നും വരുത്താൻ അന്നുമുതൽ ഇന്നുവരെ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ദോഷം പറയരുതല്ലോ, ചില 'ലോറൽ ആൻഡ്‌ ഹാർഡി'മാരുടെ ഇത്തരത്തിലുള്ള മിമിക്രികൾ  ഒട്ടും എന്റർടെയിന്മെന്റ്‌ വാല്യൂ ഇല്ലാത്തവയാണെന്നു് പറയുന്നതു്  അനീതിയായിരിക്കും. സാക്ഷാൽ കുരങ്ങൻ മാതൃകയിൽ അങ്ങോട്ടു് പറയുന്നതു് അതേപടി  ഇങ്ങോട്ടു് തിരിച്ചുപറയുന്ന തരം ഡയലോഗുകളാണു് അവരുടെ മാസ്റ്റർപീസ്‌.  കാഴ്ചക്കാർ മുഴുവൻ 'ലോറലും ഹാർഡിയും' ആണെന്ന ധാരണയിൽ അവർ ഡാർവിനേയും,  ഐൻസ്റ്റൈനേയും, ഡോക്കിൻസിനേയുമൊക്കെ കാലിൽ പിടിച്ചു് കശക്കി എറിയുന്ന  നമ്പരുകൾ കോമാളികളുടെ ചരിത്രത്തിൽ സമാനതകളില്ലാത്തവയാണു്. ഒരിക്കലും  അധഃപതിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത ഒരു നിലവാരത്തിലേക്കു് മനുഷ്യരുടെ സാമാന്യബുദ്ധി  തരം താണാൽ എങ്ങനെയിരിക്കും എന്നതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉദാഹരണങ്ങൾ! ഈ  ദയനീയാവസ്ഥ സ്വയം മനസ്സിലാക്കാൻ അവർക്കോ, അവരെ അതു് പറഞ്ഞു്  ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്താൻ മറ്റാർക്കെങ്കിലുമോ കഴിയുകയില്ല. അത്തരം കാര്യങ്ങൾ  തിരിച്ചറിയുന്നതിനു് മനുഷ്യർക്കു് ആകെയുള്ള ഒരു ഉപകരണമായ തലച്ചോറാണു്  ബാല്യം മുതലുള്ള വേദോപദേശം വഴി കത്തിച്ചുകരിച്ചു് ചാരമാക്കി  മാറ്റപ്പെട്ടതു്.

മനുഷ്യർ ഭൂമിയെപ്പിടിച്ചു് സൂര്യനെ ചുറ്റിച്ചതിനുശേഷം കാലചക്രം പിന്നെയും  കുറെയേറെ തിരിഞ്ഞു. അപ്പോഴൊരിക്കൽ, പുരോഹിതവർഗ്ഗത്തിനു്  അദ്ധ്വാനഭാരമില്ലാതെ ആഹാരം കഴിക്കാൻ, ദൈവത്തിനെന്ന പേരിൽ, നേർച്ചകാഴ്ചകൾ നൽകി  ഭൂമിയിൽ നല്ലവരും അനുസരണയുള്ളവരുമായി ജീവിച്ചവർ (അവർ മാത്രം!)  മരിച്ചുകഴിഞ്ഞു് നിത്യവാസത്തിനു് പോകുന്ന സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പച്ചയായ മനുഷ്യർ  ജീവനോടെ പോയി തിരിച്ചുവന്നു. അവർക്കവിടെ ദൈവത്തേയോ മാലാഖമാരേയോ സ്വർഗ്ഗീയ  തീന്മേശകളേയോ ഒന്നും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ, അതിനുപകരം സ്വർഗ്ഗത്തിലെ  ദൈവത്തിനു് കണ്ണുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്നപോലെ, ഭൂമിയെ വെളിയിൽ നിന്നു്  കാണാനും വർണ്ണിക്കാനും അവർക്കു് കഴിഞ്ഞു. ആ വർണ്ണനകൾ മുകൾവശവും താഴ്‌വശവും  കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള ഈ ഭൂമിയിലെ പൊടിപിടിച്ച ഏതോ മരുപ്രദേശത്തു്  ലോകാവസാനം വരെ സകല മനുഷ്യർക്കും ബാധകമാവാൻ ദൈവം കൽപനകളും ന്യായപ്രമാണങ്ങളും  ഇറക്കിക്കൊടുത്തു എന്നപോലുള്ള കെട്ടുകഥകൾ ആയിരുന്നില്ല, ശൂന്യാകാശത്തിൽ  നിന്നും ഭൂമിയെ വീക്ഷിച്ചവരുടെ ദൃക്‌സാക്ഷിവിവരണങ്ങൾ ആയിരുന്നു.  കോടിക്കണക്കിനു് വർഷങ്ങൾ ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള ലോകചരിത്രത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ സ്രഷ്ടാവായ  ദൈവം ഒളിച്ചും മറഞ്ഞും ആർക്കോ എവിടെയോ ഒരിക്കൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നു്  അവർതന്നെ പറഞ്ഞു എന്നു് കേട്ടിടത്തു് കേട്ടവർ ആവർത്തിക്കുന്നതു്  കണ്ണുമടച്ചു് വിശ്വസിച്ചാൽ നീ രക്ഷപെടും, അല്ലെങ്കിൽ നിന്നെ നരകത്തിലെ  വറചട്ടിയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പൊരിക്കും എന്ന വിഡ്ഢിത്തം വിളമ്പുന്നതുപോലെ  ആയിരുന്നില്ല, തത്വത്തിൽ ആർക്കുവേണമെങ്കിലും പോകാനും നേരിട്ടു് കണ്ടു്  ബോദ്ധ്യപ്പെടാനും കഴിയുന്ന വസ്തുതകളായിരുന്നു അവയൊക്കെ. ഒരു വസ്തുത എത്ര  ശ്രമിച്ചാലും ആർക്കും ഒരിക്കലും നേരിട്ടു് കാണാൻ കഴിയാത്തതും, ആ വസ്തുത  ആർക്കും എപ്പോഴും നേരിട്ടു് കണ്ടു് ബോധ്യപ്പെടാനുള്ള സാദ്ധ്യത  സോപാധികമെങ്കിലും നിലനിൽക്കുന്നതും രണ്ടും രണ്ടു് കാര്യമാണു്. രണ്ടുഭാഗം  ഹൈഡ്രജനും ഒരു ഭാഗം ഓക്സിജനും ഒരു പാത്രത്തിലിട്ടു് കുലുക്കിയാലോ, "ആബ്ര  കഡാബ്ര, വെള്ളമുണ്ടാവട്ടെ!" എന്നു് കൽപിച്ചാലോ വെള്ളമുണ്ടാവുകയില്ല.  അതിനുപോലും ചില നിബന്ധനകൾ പാലിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം. ഫെവിക്കോൾ വച്ചു്  ഒട്ടിച്ചിരുന്നതുപോലെ ഒട്ടിയിരുന്ന ആകാശത്തേയും ഭൂമിയേയും "സിംസല ബിം,  രണ്ടും വേർപ്പെടട്ടെ!" എന്നു് പറഞ്ഞു് വേര്‍പെടുത്തുന്നതുപോലെയും, അതു്  കണ്ണുമടച്ചു് വിശ്വസിക്കുന്നതുപോലെയുമുള്ള കാര്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം  ചെയ്യാവുന്നതല്ല ആവർത്തിച്ചു് തെളിയിക്കാനാവുന്ന രാസപരമോ ഭൗതികശാസ്ത്രപരമോ  ആയ കാര്യങ്ങൾ. "ചക്കയില്ലാതെ കുരുവുണ്ടാവുകയില്ല, അതുകൊണ്ടു് ദൈവമില്ലാതെ  പ്രപഞ്ചമുണ്ടാവുകയില്ല" എന്നൊക്കെയുള്ള തോന്നലുകൾ മാറണമെങ്കിൽ ആദ്യം  മനുഷ്യൻ ചക്കയുടെയും കുരുവിന്റേയും ചുമതലക്കാരനായ കുട്ടിദൈവത്തിന്റെ  പ്ലാവിൽ നിന്നും താഴെയിറങ്ങി ലോകം ഇന്നെവിടെ എത്തിനിൽക്കുന്നു എന്നു്  കാണണം, മനസ്സിലാക്കണം.

കാലുവലിക്കുക എന്നൊരേർപ്പാടുണ്ടു്. വലിക്കുന്നതു് മനുഷ്യരുടെ കാലുകളായാലും,  അവർ ഇരിക്കുന്ന സ്റ്റൂളിന്റെയോ സിംഹാസനത്തിന്റേയോ കാലുകളായാലും അതുവഴി  വീഴുന്നവന്റെ നടു ഒടിയുകയാവും സാധാരണഗതിയിൽ ഫലം. നീചരായ ചില മനുഷ്യർ അവരുടെ  ശത്രുക്കളെ തറപറ്റിക്കാൻ ചെയ്യുന്ന ഒരുതരം ചതിപ്പണിയാണതു്. ഒരുമാതിരി  തത്വദീക്ഷയുള്ളവർ ശത്രുവിനെപ്പോലും പിന്നിൽ നിന്നും  കുത്താറില്ലാത്തതുപോലെതന്നെ, ആരുടെയും കാലുവലിക്കാറുമില്ല. ചില  സത്യവിശ്വാസികൾ (അവരുടെ സ്വന്തം അഭിപ്രായത്തിൽ സ്വർഗ്ഗത്തിനു് ഉറപ്പായും  അവകാശികളായവർ) ഇക്കാര്യത്തിൽ നേരേമറിച്ചു് പെരുമാറുന്നവരാണു്. സ്വന്തം  വിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി അവർ മനുഷ്യരുടെ മാത്രമല്ല, അവരുടെ  ദൈവത്തിന്റെ പോലും കാലുവലിക്കാൻ മടിക്കാത്തവരാണെന്നു് പണ്ടേ  അറിയാമായിരുന്നെങ്കിലും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ചില 'കറതീർന്ന' വിശ്വാസികളുടെ  അഭിപ്രായപ്രകടനം കേൾക്കേണ്ടിവന്നപ്പോൾ എനിക്കതു് ഒരിക്കൽ കൂടി ബോദ്ധ്യമായി.  ദൈവം ഒരു സിംഹാസനത്തിലാണു് ഇരിക്കുന്നതെന്നു് പണ്ടാരോ പറഞ്ഞുകേട്ടപ്പോൾ  അവർ അതിന്റെ കാലുകൾക്കു് ചുമട്ടുകാരെ നിയമിച്ചു. പിന്നീടു്, ദൈവം അങ്ങനെ  ഇരിക്കുകയോ കിടക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവനാവില്ല എന്നു് ആയിരം പ്രാവശ്യം ആരോ  ആവർത്തിക്കുന്നതു് കേട്ടപ്പോൾ അവരിൽ ചിലരുടെ തലയിലെ ട്യൂബ്‌ ലൈറ്റ്‌  മിന്നി. ഉടനെ അവർ ആരും കാണാതിരിക്കാൻ പൂച്ചയുടെ മാതൃകയിൽ  കണ്ണടച്ചുപിടിച്ചുകൊണ്ടു് ദൈവത്തിന്റെ ചുമട്ടുകാരെ സിംഹാസനസഹിതം വലിച്ചു്  താഴെയിട്ടു. സകല ലോകവും ഈ പ്രവൃത്തി കണ്ടെങ്കിലും ഒരു ദൈവം അതുവഴി താഴെ  വീഴുകയോ മുകളിലേക്കു് ഉയരുകയോ ചെയ്തതായി ആരും കണ്ടില്ല. അതുകൊണ്ടു്, ഇപ്പോൾ  ദൈവം എല്ലായിടത്തുമുണ്ടെന്നും പറയാം, ഒരിടത്തുമില്ലെന്നും പറയാം.  രണ്ടായാലും ഏതെങ്കിലുമൊരു സിംഹാസനത്തിന്റെ ആവശ്യം ഏതായാലും ഇപ്പോഴത്തെ  ദൈവത്തിനില്ല. മറ്റുചില വിശ്വാസികൾ ദൈവസിംഹാസനച്ചുമട്ടുകാരെ ഇപ്പോഴും  വിടാതെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി ദൈവമെങ്ങാനും അതിൽ ഇരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലോ!  പിടി വിട്ടാൽ തീർന്നില്ലേ ദൈവത്തിന്റെ കാര്യം?

കാളവണ്ടിയോ കഴുതവണ്ടിയോ ഒന്നും ഇല്ലാതിരുന്ന കാലത്തു് ചില 'ദൈവങ്ങളെ'  മനുഷ്യർ മഞ്ചലിൽ ചുമന്നാണു് A-യിൽ നിന്നും B-യിൽ എത്തിച്ചിരുന്നതു്. ചില  പുരാതന ദേവാലയങ്ങളിൽ ഈ ഭൂതകാലത്തിന്റെ അസ്ഥിപഞ്ജരം ശാപമോക്ഷം തേടിയെന്നപോലെ  തട്ടിൻപുറത്തു് അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുന്നതു് നേരിട്ടു് കാണാൻ എനിക്കു്  കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടു്. ഇത്തരം ദൈവമഞ്ചലുകളുടെ പുറകെ ഓടി കവിതയെഴുതി  ഉപജീവനത്തിനുള്ള വക നേടിയിരുന്ന ചില മഹാകവികൾ മഞ്ചൽ മൂളി വരുന്നതൊക്കെ  അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വളരെ കാവ്യാത്മകമായി വർണ്ണിച്ചിട്ടുമുണ്ടു്. പുരാതന  കാലങ്ങളിൽ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ദൈവത്തെപ്പറ്റിയും അത്തരം 'സമാനതകളില്ലാത്ത'  കാവ്യാത്മകവർണ്ണനകൾ രൂപമെടുത്തിരുന്നു. മുൻപോട്ടു് നടക്കുമ്പോഴും  പുറകോട്ടു് ചിന്തിച്ചിരുന്ന ചില മനുഷ്യരുടെ രാജ്യങ്ങളിൽ പിൽക്കാലത്തു്  ഇവയിൽ പലതും ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം രചനകളായി രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. അന്നൊക്കെ  ദൈവം ലഭ്യമായ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ കൊണ്ടു് തൃപ്തിപ്പെടുകയായിരുന്നു പതിവു്.  അന്നു് കുരണ്ടി ആയിരുന്നതിനെ ഇന്നു് പണ്ഡിതരായ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ  ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ഏറെ സമയമെടുത്തു് വ്യാഖ്യാനിച്ചു് സന്ദർഭാനുസൃതം സിംഹാസനമോ  'മസാഷ്‌ കൗച്ചോ' ഒക്കെ ആക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കാലം  മാറുന്നതനുസരിച്ചു് ദൈവങ്ങളുടെയും ഫർണ്ണീച്ചറും, വേഷവിധാനങ്ങളുമൊക്കെ  നവീകരിക്കപ്പെടണം. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽത്തന്നെ ഒരു മതിപ്പു് തോന്നിയില്ലെങ്കിൽ  ദൈവമായാലും ശരി, മനുഷ്യർ പിന്നെ അങ്ങോട്ടു് തിരിഞ്ഞുനോക്കില്ല. അങ്ങനെയൊരു  നശിച്ച സ്വഭാവം ഈ മനുഷ്യർ എന്ന വർഗ്ഗത്തിനുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടു് എന്തെങ്കിലും  വിറ്റു് കാശാക്കണമെന്നുള്ളവർ അതു് ഭംഗിയായി പൊതിഞ്ഞുകെട്ടി പൊതുജനമദ്ധ്യേ  അവതരിപ്പിക്കണം. മുലപ്പാലുപോലും പശുവിൻപാലിനേക്കാളും ഒട്ടകപ്പാലിനേക്കാളും  അമൂല്യമാവുന്നതിന്റെ കാരണം അതിന്റെ പാക്കേജിംഗ്‌ ആണെന്ന കാര്യം ദൈവങ്ങളെ  മൊത്തമായും ചില്ലറയായും വിറ്റു് കാശാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ മറക്കരുതു്.  ('പശുവിൻ പാൽ' എന്നു് പറഞ്ഞതു് അശ്ലീലമായോ എന്തോ! എൻഡോസൾഫാനും  മതവിശ്വാസവുമൊഴികെ ബാക്കിയെല്ലാം കേരളത്തിൽ സദാചാരവിരുദ്ധമാണെന്നാണു്  കേൾവി.)

മതങ്ങളെ വിമര്‍ശിക്കുന്നതു് ഒരു വലിയ പാതകമായി കരുതുന്ന എല്ലാ  തീവ്രവിശ്വാസികളും ചോദിക്കാറുള്ള ഒരു പതിവു് ചോദ്യമാണു്, നിങ്ങൾക്കു്  അറിഞ്ഞുകൂടാത്ത കാര്യങ്ങളെ എന്തിനു് വിമർശിക്കുന്നു, അവരെ അവരുടെ വഴിക്കു്  വിട്ടുകൂടെ എന്നു്. അവർക്കു് അതിലും എളുപ്പം ചോദിക്കാവുന്നതും, അതുവഴി  അവരുടെ ജീവിതം തന്നെ ലഘൂകരിക്കാവുന്നതുമായ മറ്റൊരു ചോദ്യമാണു്,  വിമര്‍ശിക്കുന്നവർ വിമര്‍ശിക്കട്ടെ, ഞാൻ എന്റെ വഴിയെ പോകും, സർവ്വശക്തനായ  ദൈവം എന്നോടുകൂടെ ഉള്ളപ്പോൾ ഞനെന്തിനു് ഏതെങ്കിലും ദൈവനിഷേധികൾക്ക്‌  ചെവികൊടുക്കണം, അവർക്കുള്ള ശിക്ഷ കൊടുക്കാൻ എന്റെ ദൈവം  പ്രാപ്തനാവാതിരിക്കുമോ എന്നു്. പക്ഷേ, ഒരു തീവ്രവിശ്വാസിയും ഈ ചോദ്യം സ്വയം  ചോദിക്കില്ല. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വഴിയെ പോകുന്നതിനു് എനിക്കു് യാതൊരു  എതിർപ്പുമില്ലെന്നു് മതവിമര്‍ശകർ നൂറുവട്ടം മറുപടി പറഞ്ഞാലും, വിശ്വാസി  നൂറ്റൊന്നാമതും ഇതേ ചോദ്യം ഒരു സംശയരോഗിയേപ്പോലെ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കും.  എന്തുകൊണ്ടു് മതങ്ങൾ വിമര്‍ശിക്കപ്പെടേണ്ടിവരുന്നു എന്നു് മതത്തിനുള്ളിൽ  സുരക്ഷിതനാണെന്നു് വിശ്വസിക്കുന്നവനെ പറഞ്ഞുമനസ്സിലാക്കാനാവില്ല എന്നു്  മറ്റാരേക്കാളും കൂടുതലായി അറിയുന്നവരാണു് സാമൂഹികപ്രതിബദ്ധതയുടെ പേരിൽ  മതവിമര്‍ശനം നടത്തുന്നവർ. സന്തോഷത്തോടെ ഇരുട്ടറയിൽ കഴിയുന്ന ഒരുവൻ അതിൽ  ഭാഗ്യവാനാണെങ്കിൽ അവനെ നിർബന്ധിച്ചു് പുറത്തിറക്കേണ്ട ഒരാവശ്യവും  ആർക്കുമില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വില സ്വയം മനസ്സിലാക്കി എന്നെങ്കിലും  അവൻ പുറത്തുവരുന്നെങ്കിൽ അതു് സ്വാഗതാർഹമായ അവന്റെ സ്വന്തം തീരുമാനം.

ഇവിടത്തെ പ്രശ്നം അതല്ല, "താണ നിലത്തേ നീരോടൂ" എന്നപോലെ, എളുപ്പമുള്ള വഴിയേ  പോകാനാണു് മനുഷ്യർ പൊതുവേ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്നതിനാൽ, ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ  പുറകെ പോകാൻ യുവതലമുറ തീരുമാനിക്കുന്നതിനു് മുൻപു് - അതിനുള്ള അവരുടെ  സ്വാതന്ത്ര്യം അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ - വസ്തുതകളുടെ മറുവശം കൂടി  അറിയാനുള്ള ഒരവസരം അവർക്കു് ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കണം. ഈ മറുവശം എന്നതു് ഏതാനും  നൂറ്റാണ്ടുകൾ, കുറച്ചുകൂടി കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങൾ മാത്രം  പ്രായമുള്ളതും, ഇന്നും അഭൂതപൂർവ്വമായ വേഗതയിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും,  ശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിതവുമായ മാനവരാശിയുടെ അറിവുകളാണു്. അല്ലാതെ, അങ്ങോട്ടു്  പറയുന്നതു് ഈച്ചക്കോപ്പിപോലെ ഇങ്ങോട്ടു് തിരിച്ചുപറയുന്ന സ്വഭാവക്കാരനായ  ഒരു മുസ്ലീം പണ്ഡിതൻ ഒരു പഴയ ചർച്ചയിൽ പറഞ്ഞു് കേട്ടതുപോലുള്ള 'മറുവശം'  അല്ല. അദ്ദേഹം ശ്രമിക്കുന്നതും ആളുകളെ വസ്തുതകളുടെ 'മറുവശം'  മനസ്സിലാക്കാനാണത്രെ! സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായി ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നവയ്ക്കു്  അതിൽത്തന്നെ ഒരു മറുവശമുണ്ടെങ്കിൽ അതു് മതങ്ങൾ ഇതുവരെ എന്തുകൊണ്ടു്  മനുഷ്യരിൽ നിന്നും മറച്ചുപിടിച്ചു എന്നതുപോലുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്കു് ഒരു  വിശ്വാസിയുടെ മരവിപ്പിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധിയിൽ സ്ഥാനമില്ല. ശരിയാണു്, ഏതു്  നാണയത്തിനുമെന്നപോലെ, മതങ്ങൾക്കുമൊരു മറുവശമുണ്ടു്, പക്ഷേ, അതു്  ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ കഴിയുന്നവർ മതവിമർശകരാണു്, മതങ്ങളോ, തീവ്രവിശ്വാസികളോ  അല്ല.

മനസ്സിലാവാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയാണത്രെ മതവിമര്‍ശകർ! ആടിനെ ആടെന്നു്  കാണാൻ കണ്ണുണ്ടായാൽ മതി. പക്ഷേ, ആടിനെ പട്ടിയാണെന്നു് മനസ്സിലാക്കാൻ  കണ്ണുമാത്രം പോരാ, അതിനു് വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വേണം, ഒരുപാടു് നീണ്ടുപരന്ന  വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ. മതവിമര്‍ശകർ മതഗ്രന്ഥങ്ങളെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല  എന്നു് ഒരു വിശ്വാസി പറയുമ്പോൾ അതിനൊരർത്ഥമേയുള്ളു: അവർ ആടിനെ ആടായി മാത്രം  കാണുന്നു. മതിഭ്രമം ബാധിച്ച വിശ്വാസിയെപ്പോലെ അവർ ആടിനെ പട്ടി എന്നു്  തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. ഏതു് മതവും ഇതുതന്നെ പറയുന്നു എന്നതാണു് ഇതിലെ  ദുര്‍ഗ്രാഹ്യത. ഒരു മതം പറയുന്നതു് ആ മതത്തിൽ പെട്ടവർക്കല്ലാതെ മറ്റാർക്കും  ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ അവിടെ എന്തോ  ചീഞ്ഞുനാറുന്നുണ്ടു്. ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും, സാഹിത്യഗ്രന്ഥങ്ങളുമെല്ലാം  വായിച്ചാൽ മനസ്സിലാവുന്നവർ മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിച്ചാൽ മനസ്സിലാവില്ലത്രേ!  ജാലവിദ്യകൾ കാണിക്കുന്ന ഒരു മാന്ത്രികനു് സ്റ്റേജിന്റെ പിൻവശം സദസ്യർ  കാണരുതെന്നു് നിർബന്ധമുണ്ടു്. അവിടേക്കു് അവരുടെ നോട്ടമെത്തിയാൽ അവന്റെ  എല്ലാ ജാലവിദ്യകളും പൊളിയും. തത്വത്തിൽ അതേ തന്ത്രമാണു് മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ  മനസ്സിലാവായ്മ എന്ന അവകാശവാദത്തിന്റെ പിന്നിലും. ഞങ്ങൾ തൊപ്പിയിൽ നിന്നും  പുറത്തെടുക്കുന്ന മുയലിനെ മാത്രമേ നിങ്ങൾ കാണാവൂ. ഈ കൺകെട്ടുവിദ്യയുടെ  പേരാണു് മതഗ്രന്ഥവ്യാഖ്യാനം.

(തീർന്നില്ല, തുടരും. സത്യത്തിൽ ഈ ദൈവവും മതവും എനിക്കു് മടുത്തു.  മതവിശ്വാസികളെ മാനസാന്തരപ്പെടുത്താനായിരുന്നു എന്റെ ഈ എഴുത്തെങ്കിൽ പണ്ടേ  ഞാൻ ഈ പണി നിർത്തുമായിരുന്നു. അതല്ലാത്ത ഒരു വിഭാഗം വായനക്കാർ  എനിക്കുള്ളതാണു് ശരിയെന്നു് ബോദ്ധ്യമുള്ള ചിലതൊക്കെ തുടർന്നും  എഴുതുന്നതിനുള്ള പ്രേരണ.)